'Samen anders kijken: Een dag vol ZIN(geving)!'

‘Wie weleens met een JP-er om tafel zit, weet dat je geen uur kunt praten zonder te horen: “Doen wat nodig is” of “Hoort het of helpt het?”’, zegt Wouter Hart. Gegrinnik uit de zaal: het is herkenbaar. Het theater is gevuld met ouders, medewerkers en partners van buiten de JP. Allemaal mensen met wie de JP samenwerkt. En dat ‘samen’? Dat vieren we met elkaar, met de bijeenkomst ‘Samenlevingszingeving’.

Een laagje dieper
Het is eind 2023, ons jubileumjaar, en Theater MIMIK aan de IJssel in Deventer stroomt vol. Het belooft een feestelijke dag te worden. Maar óók een dag vol ontmoetingen, reflectie en inspiratie. Want natuurlijk: een jubileum is er om gevierd te worden, maar de JP zou de JP niet zijn als we niet óók een laagje dieper gingen. Precies daarom staan er vandaag bevlogen sprekers en inspirerende workshops op het programma. Om onze samenwerking in het zonnetje te zetten en om samen stil te staan bij wat ons verbindt: de ander.

Samenlevingszingeving

We geloven in ‘het samen doen’. En dat we elkaar nodig hebben om ons werk goed te doen. Dat maakt ons samen sterker, brengt energie en geeft zin en betekenis aan ons handelen.

Lepel in de vla
Je kunt een speld horen vallen als een jonge vent het podium op komt. Het is Teun Toebes. In een eerlijk en aangrijpend verhaal vertelt hij over de drie jaar waarin hij als twintiger in een verzorgingstehuis voor dementerende ouderen woonde. Over de dagelijkse dingen en hoe die voor hem zo anders waren dan voor – zoals hij ze liefdevol noemt – zijn huisgenoten. De verschillen die hem opvielen. Waarom zijn lepel altijd náást zijn vla lag en die van zijn vriendin Elly er al netjes ingestoken was. Met goede bedoelingen natuurlijk. Waarom hij wél op een gewone matrashoes sliep en zijn huisgenoten op hoezen van plastic. Ook goedbedoeld. De rinkelende sleutelbossen, die zonder woorden vertelden wie er (niet) naar buiten mocht. Weer met de beste intenties. Het zijn kleine maar veelzeggende signalen van het ‘collectiviteitsdenken’ in de zorg.

Raak!
Teuns verhaal en dat van de JP: ze raken elkaar. In het uur dat Teun aan het woord is, horen we hem een paar keer vragen: ‘Heb je dat thuis ook?’. Het is vrijwel dezelfde vraag die we onszelf (en elkaar) bij de JP ook graag stellen: ‘Hoe zou je het thuis doen?’ Teuns boodschap nodigt uit om verder na te denken over hoe we de ander écht kunnen zien en vooral kunnen blíjven zien. Want hoe makkelijk is het om dat ongemerkt uit het oog te verliezen?

Teuns verhaal stelt ons allemaal de vraag hoe we niet vanuit beheersing naar de mens kunnen kijken, maar vanuit medemenselijkheid. En of dat nou over Teuns dementerende vriendin Elly gaat of over mensen die ondersteuning krijgen van de JP: de blik is hetzelfde. Het is een maatschappelijke vraag die ons verbindt, in de zorg én in de samenleving.

Samen anders kijken
Dat we bij de JP graag sámen anders kijken, maakt ook het verhaal van Wouter Hart duidelijk. Wouter is schrijver, ‘omdenker’ in organisaties en inspirator voor het werken vanuit de bedoeling. Hij neemt ons mee in zijn kijk op ‘samen leven’. Hoe we onbewust – vaak goedbedoeld – de ruimte van een ander invullen. Wouter vraagt zich af hoe we naar de wereld willen kijken: ‘Vanuit bescherming, veiligheid, angst of controle? Of vanuit geluk en leven? Daar moet je het over hebben als je samenwerkt.’ En daarmee slaat Wouter de spijker op z’n kop: ‘Een gedeelde visie, dat is misschien wel het belangrijkste controle-instrument dat je nodig hebt.’

De campingtafel

Dat een campingtafeltje op een Franse camping het middelpunt van Wouters verhaal zou zijn, zal niemand die ochtend hebben verwacht. Een recht campingtafeltje op een hobbelig kampeerveld vraagt namelijk soms om ongelijk afgestelde pootjes. En dat is oké. Want door anders te kijken, krijgen mensen gelijke kansen.

Samen werken in workshops
Maar wat ís dat dan, samenwerken? Voor de JP bestaat dat uit gesprekken voeren, elkaar kritisch bevragen en dilemma’s met elkaar kunnen en durven bespreken. Precies dát zien we bij de workshops die middag gebeuren. Zo ervaren we bij ‘praktisch filosoof’ Ariane van Heijningen (De Denksmederij) de kracht van (anders) vragen stellen. En wat het je oplevert als je níet meteen reageert op het persoonlijke verhaal van de ander, hoe ongemakkelijk ook. Voelen we bij theatermakers Marike van Weelden en Pieter Diddens (Kracht van Beleving) een fractie van de frustratie van ouders in de zoektocht naar goede zorg in ‘Lastige Ouders’. En gaan we bij JP-ers Christel en Lisanne met elkaar in gesprek over werken vanuit waarden. En waar dat soms schuurt. Het geeft een inkijkje in de werkwijze van de JP: waarom we de dingen doen zoals we ze doen.

Dat was de bedoeling
De workshops leiden tot persoonlijke gesprekken tussen ouders, andere partners en JP-ers. Openhartiger dan je misschien zou verwachten, omdat lang niet iedereen elkaar kent. En toch verrast het ons niet. Want het was precies de bedoeling, óók van deze dag. Namelijk: de ander écht zien.

Van ‘zorgenmeisje’ ... naar meisje in de zorg

Lynn komt het podium op. Naast haar op de kruk begeleider Karin. Lynn vertelt hoe ze vroeger veel heeft meegemaakt als ‘zorgenmeisje’. Samen met Karin vertelt ze hoe belangrijk het is dat ze haar talent én ervaringen kan inzetten. Begin 2024 start ze bij de JP als locatie-assistent. Hun verhaal is een symbolische afsluiting van deze dag: als we dicht bij de mens blijven, kunnen we echt het verschil maken.

Reacties van aanwezigen:

Margo Wijnia – locatiecoördinator in Kampen
‘Deze ochtend voelde ik vooral bevestiging. Dat het klopt wat we doen: werken vanuit de bedoeling. En dat je soms even úit de structuur moet stappen om de structuur weer te kunnen zien. Dat houdt ons ook scherp. Ik kwam vandaag voor verbinding. En die was er!’

Martine van de Voorde – contractmanager bij Frion
‘Samen open nadenken over hoe het anders kan. Dat zie je in de zorg gelukkig steeds meer, maar met de JP was dat altijd al zo. Ik zie de JP als benaderbaar en pragmatisch: hoe kunnen we iets op een simpele manier oplossen? Die eenvoud hoorde ik vandaag ook in het verhaal van Teun Toebes. We delen de behoefte om de kluwen aan regels te ontwarren en samen te kijken: waar gaat het nou over? Met alles wat er op ons afkomt, redden we het alleen als we het samen doen. Zo cliché, maar meer waarheid dan ooit.’

Dewi van der Tuuk – locatiecoördinator in Oldenzaal
‘Bij vorige werkgevers zag ik mezelf als een soort rebel, omdat ik altijd buiten de gebaande paden wilde gaan. Hier kan ik gewoon mezelf zijn. Dus dat ik, toen ik 1,5 jaar geleden bij de JP kwam, toch eerst even moest ‘ontregelen’ had ik dan ook helemaal niet verwacht. De boodschap van vandaag, de mens blijven zien, sluit aan bij wie ik ben en hoe ik mijn werk wil doen. Dus ik zou zeggen: “Lets go!”’

Anneke – moeder van Merel (33) die ondersteuning krijgt van de JP
‘Hoe vaak vul je de ruimte niet in voor de ander, omdat je wilt dat het goed gaat? Maar in het leven valt iedereen wel een keer. Waarom zou Merel dat niet mogen? Dat dilemma, de controle willen houden versus loslaten, dat nemen we mee naar huis vandaag. Op dit moment zit Merel bijvoorbeeld hele nachten op haar telefoon. Het liefst zetten we er direct parent control op. Maar waar begint de vrijheid van Merel? En hoe kan ze zélf tot het besef komen dat dit niet goed voor haar is? Dat kan zij niet altijd zelf beoordelen, dus we moeten haar ook beschermen. Zo gaat het steeds om het vinden van die balans. Dat doen we gelukkig samen, met haar begeleiding. We hebben elkaar nodig om dat dilemma aan te voelen.’

Jaap van Dooren – lid van de raad van toezicht van de JP
‘De JP blijft dicht bij de eenvoud, dat zag je ook vandaag. De video’s van alledaagse momenten, de verhalen van Teun Toebes en Wouter Hart, de mooie workshops die op alle manieren laten zien hoe de JP werkt. Zo’n dag levert een inkijkje waaróm het zo goed werkt. Daarnaast denk ik dat het belangrijk is dat de JP in verbinding blijft met de buitenwereld. En in gesprek blijft met mensen die er soms anders over denken. Juist daardoor kun je het hebben over spanningsvelden, zonder in de kramp van richtlijnen of regels te schieten. Het is belangrijk dat de JP laat zien dat het ook anders kan. Dat het niet gaat om het niet wíllen volgen van de regels, maar om de cliënt voor wie het zichtbaar beter werkt. Het gaat om samen het goede willen doen.’