Zoeken sluiten

‘Werken zonder begroting’

(Hoe) werkt dat?

‘De koffie is van het huis’, zegt Nicole Bosma. ‘Dat kan ik prima verantwoorden.’ Nicole is locatiecoördinator van Lokaal JP: een dagbesteding die bestaat uit een hippe lunchroom mét atelier in Sneek. Ook Chiel Wichers Schreur, locatiecoördinator van locaties in Wijhe en Deventer, schuift aan. En Inge Overmars, financieel consulent bij de JP. De zonnige lunchroom vormt een goede setting om in gesprek te gaan over hoe dat eigenlijk is, werken zonder een begroting.

Eerst een beetje context. Want een organisatie die bewust geen begroting heeft? Dat hoor je niet vaak. In 2009 rolde de laatste begroting uit de rekenmachine. Sindsdien doet de JP het zonder. Maar wat betekent dat in de praktijk? Hoe houd je het op de rit? En hoe zit het met de verantwoording? In gesprek met drie JP-ers, voor wie werken zonder begroting heel gewoon is.

Allereerst: waarom geen begroting?
Inge: ‘Omdat zodra een begroting klaar is, deze al verouderd is. Zo simpel is het. Vroeger maakten we voor elke locatie een begroting met inkomsten, personeelskosten en uitgaven. Maar zodra een cliënt verhuisde, een zorgvraag veranderde of een collega vertrok, kon de begroting zó de prullenbak in. En daar heb je dan drie maanden met een heel team aan gewerkt.’
Chiel: ‘Precies, met een begroting moet je constant bijstellen. Plus, een begroting kan onbedoeld een argument worden om geld uit te geven. Dat hoor je weleens in andere organisaties.’
Nicole:
‘Ja: “Anders kunnen we niet verantwoorden waarom we volgend jaar hetzelfde bedrag nodig hebben!” Zonder begroting geef je dat uit wat nodig is.’

Hoe houd je overzicht?
Inge: ‘Locaties hebben natuurlijk wél informatie nodig om te weten hoe ze draaien. Daarvoor ontwikkelden we een informatietool, de BI noemen we die. Elke locatie heeft er eentje.’
Chiel: ‘Daarin kan ik de afgelopen 12 maanden zien. Wat er nu aan geld binnenkomt, de collega’s die betaald moeten worden en de vaste lasten zoals huur en voeding. Zo weet je in hoofdlijnen wat er binnenkomt én wat eruit gaat.’
Inge: ‘Als het goed is, kom je dan ongeveer op nul uit. Liefst iets meer, zodat je ook een keer een grote uitgave kunt doen. Dat is het, daar heb je je toe te verhouden. Klopt de BI niet? Dan kijkt je eerst of de indicaties van de cliënten kloppen. Zijn die op orde? Dan kijk je naar je rooster. Dan ben je al heel ver.’

Geldt dat voor alle locaties?
Nicole: ‘Op een woonlocatie is dat wel stabieler, denk ik. Onze lunchroom is een dagbesteding en hier is dat dynamischer. Je declareert namelijk alleen als een cliënt aanwezig is. Zijn er drie mensen langer dan een week ziek, dan kun je die uren dus niet declareren.’
Inge: ‘Terwijl je personeel er wel staat. Dat schakel je niet even snel af.’
Nicole: ‘Precies, op een locatie als deze blijft dat puzzelen.’

De voordelen van werken zonder begroting volgens Chiel, Inge en Nicole:
• Het beeld is altijd actueel, je verhoudt je tot de werkelijkheid;
• Geld is geen abstract potje, maar een gedeelde verantwoordelijkheid;
• Het voorkomt geld uitgeven om het uitgeven;
• Geld is altijd onderwerp van gesprek;
• De lijntjes tussen locaties en Financiën zijn kort.

Hoe los je dat op?
Nicole: ‘Door doorlopend het gesprek te voeren. Dat is écht het allerbelangrijkste. Met de mensen van financiën, met de regiocoördinator en met iedereen die betrokken is bij deze locatie.’
Chiel: ‘Ook begeleiders. Dat inzicht maakt iedereen ervan bewust dat we het samen doen. Volgens mij is dat ook de kracht van de JP. Dat wat je rol ook is, je mee mag denken. Het resultaat is dat mensen zélf blijven nadenken en zelf verantwoordelijkheid nemen voor wat ze doen.’
Nicole: ‘Ik pak in gesprekken ook vaak de BI erbij. “Kijk… nu doe je dit, maar op jaarbasis heeft dat gevolgen.” Soms is dat even schrikken. Want we werken allemaal met een reden in de zorg. We zijn allemaal begaan met onze cliënten en met de locatie.’
Inge: ‘Dat adviseer ik ook altijd: laat de BI zien en vertel het verhaal. Dat zorgt voor betrokkenheid en de juiste
keuzes.’
Nicole: ‘Je wordt daardoor ook eigenaar, hè. Het is geen abstract potje geld meer waar je iets uithaalt. Maar duidelijk geld van een bewoner of een cliënt.’

‘Ik vraag altijd eerst of een uitgave echt nodig is. Ja? Schaf maar aan. Vraagt iemand wat het mag kosten? Dan is mijn vraag wat een normale prijs is. Zo denkt ieder voor zich na over wat passend is’

Chiel Wichers Schreur, locatiecoördinator

En hoe zit het met verantwoording?
Nicole: ‘Je verantwoordt je dus doorlopend. Geld is namelijk steeds onderwerp van gesprek. Elke verandering op de locatie bespreek je met een regiocoördinator, dus ook de cijfers.’
Chiel: ‘Ik betrek er ook weleens gedragskundigen bij. Zij weten ook hoe onze locatie loopt, welke keuzes we maken en waarom. ’Hoe zit het met grotere uitgaven? Is daar toestemming voor nodig?
Inge: ‘Jullie kopen zelf op de locaties wat je denkt nodig te hebben. Maar zien we bij Financiën een opvallende factuur voorbijkomen, dan bellen we even: “Hee, zijn dit gouden kranen ofzo?” Die check is er echt wel.’
Chiel: ‘Grote uitgaven stem ik sowieso graag af, dat vind ik prettig. Dan deel je die verantwoordelijkheid.’
Nicole: ‘Ik heb Financiën bijvoorbeeld laatst zelf gevraagd om mee te kijken. We verhuizen binnenkort naar een nieuwe locatie. Hoe gaan we het doen? Waar ben ik te ruim, waar te krap? Zij maakten een rekenbestand voor mij. Voor deze situatie, op maat.

‘Je verantwoordt je doorlopend’

Nicole Bosma, locatiecoördinator

Heeft werken zonder begroting ook invloed op hoe jullie samenwerken?
Nicole: ‘Ik denk wel dat we korte lijntjes hebben.’
Inge: ‘Zeker, je weet elkaar makkelijk te vinden.’
Chiel: ‘De boodschap is altijd: schroom niet te bellen. Dat is heel prettig. Toen ik werd ingewerkt als coördinator, liep ik ook een dag mee met Financiën.’
Inge: ‘En wij gaan op onze beurt ook graag langs. Ik zeg altijd: “Nodig ons uit, dan lopen we samen even door je BI.” Ik zie weer andere dingen. Bijvoorbeeld als er ergens dagbesteding staat, maar geen vervoer. Dan vraag ik even hoe een cliënt bij de locatie komt. Dat soort details, daar helpen mijn collega’s en ik bij.’
Nicole: ‘Zo doen we het veel meer samen. Daardoor zijn we ook meer voor elkaar dan alleen iemand aan de andere kant van de lijn.’

Hebben jullie cijfers uitleg nodig?
Nicole: ‘Vind ik wel. Het gesprek is altijd nodig. Alleen cijfers vertellen niet het hele verhaal.’
Chiel: ‘Net zoals dat ons werk ook uitleg nodig heeft. We ondersteunen mensen die hulp nodig hebben, op welke manier dan ook. Dat moet je blijven evalueren en bijstellen. De cijfers die daaruit voortkomen dus ook.’
Inge: ‘Absoluut.

‘Geen begroting biedt ruimte om het goed te doen’

Inge Overmars, financieel consulent

Kun je daar een voorbeeld van geven?
Nicole: ‘Ik werkte eerder bij een (woon)locatie waar we er bewust voor kozen om tijdelijk ‘in het rood te draaien’. Eén van onze jonge cliënten was onverwachts overleden. Dat was zo’n schok. Het team was nog niet klaar voor een nieuwe bewoner in het appartement. Toen hebben we besloten om het tijd te geven en nog even te wachten met een nieuwe bewoner.’
Chiel: ‘Dan is er tijd nodig om te rouwen en daar aandacht voor te hebben.’
Inge: ‘Ja… terwijl ik dacht: hee, wat staat die plek lang leeg. Ik belde je en zei: “Je BI keldert, wat maakt dat er niemand woont?” Je vertelde het verhaal en dan is dat duidelijk.’
Chiel: ‘Die verantwoordelijkheid is een wisselwerking. Het is aan Financiën om te checken wat er gebeurt. En aan ons om dat verhaal te vertellen.’
Inge: ‘Zeker. En tegelijkertijd is er ook een zekere zakelijkheid nodig. Een plek moet uiteindelijk wel bewoond
worden.’
Nicole: ‘Dat gebeurde gelukkig ook, na 3 maanden was er een nieuwe bewoner. Dat kon door aan te sluiten in dat proces. Door in gesprek te blijven.’
Inge: ‘Geen begroting hebben biedt echt ruimte om dit soort dingen goed te doen.’