‘(Mede)zeggenschap bij It Lijsket / Rengersweg in Oentsjerk’

De locatie in Oentsjerk bestaat nu 13 jaar en ontstond als initiatief van ouders. Sinds anderhalf jaar is er een formele cliëntenraad die bestaat uit 5 personen: een (plaatsvervangend) voorzitter, een secretaris en twee bewoners.

Hoe is de cliëntenraad ontstaan?
Dick: ‘Vanaf het begin dat de JP aansloot bij ons project voor de realisatie van de woonboerderij, was er overleg. Een hele tijd liep dat erg goed. De bewoners hadden via ons, de ouders, inspraak in de ondersteuning en hoe het op de locatie georganiseerd was. Daarna ging het – door allerlei oorzaken – een tijdje mis. Sommige bewoners die er vanaf het begin bij waren, vertrokken en er kwamen andere mensen voor terug. Je bent elkaar even kwijt, maar gelukkig hebben we elkaar inmiddels weer kunnen vinden. Die onrustige periode leidde in 2022 tot de oprichting van een cliëntenraad. Daarin doen twee bewoners actief mee, zij dragen ook onderwerpen aan en halen de geluiden op bij hun medebewoners. Zij zijn als het ware onze ogen en oren, zij ervaren hun leefsituatie het meest direct.

Een cliëntenraad is de meest formele vorm. Waarom kozen jullie daarvoor?
‘Ik denk omdat de vertrouwensbasis er op dat moment niet was en dat werd door veel ouders in meerdere opzichten als nadelig ervaren voor de bewoners. Bij de totstandkoming van onze cliëntenraad vormde de Wet op medezeggenschap van cliënten in zorginstellingen onze leidraad. Het overleg formeel inrichten hielp ons om dat vertrouwen weer op te bouwen. Want zo’n periode neem je met je mee, maar je wilt het ook kunnen afsluiten en weer constructief verdergaan. Dat is in het belang van de bewoners, zij staan op nummer één. Zij zijn erbij gebaat dat de neuzen dezelfde kant op staan. Dat vertrouwen moest weer opnieuw vorm krijgen. En het mooie is, de cliëntenraad is er primair voor de bewoners, maar heeft ook nog een ander effect: het geeft ons de mogelijkheid om ouders om hen heen samen te houden. Het zorgt voor verbinding. Je moet het toch samen klaarspelen, dat is onze opdracht als ouders en JP. Zo zie ik dat echt.’

De cliëntenraad gaat nu het tweede jaar in. Hoe gaat het?
‘In het begin was het qua vorm en inhoud nog wat onwennig. Maar we hebben het gevoel met elkaar op de goede weg te zitten. Een poosje geleden was er een evaluatiemoment. Op veel vlakken kregen we een voldoende, maar natuurlijk is er ook ruimte voor verbetering. Als cliëntenraad zouden we graag zien dat het wat minder gaat over de dagelijkse zaken en meer over overstijgende zaken die bepalend zijn op het gebied van ondersteuning en organisatie.’

Margje, jij bent begeleider. Hoe ervaar jij zeggenschap van de mensen die je ondersteunt?
‘Dat het ontzettend belangrijk is dat er naar hen geluisterd wordt. Dat een ander niet over hen beslist, maar dat ze zelf een stem hebben. De cliëntenraad helpt hen daarbij, maar daar ben ik persoonlijk niet bij betrokken. Het meest belangrijk voor mij is het nauwe contact met ouders. Zeker als ze regelmatig langskomen, maak je makkelijk een praatje over de praktische dingen. En natuurlijk zijn er de inhoudelijke evaluaties. Daarin bespreken we elke keer de ondersteuning: ‘is dit passend, moeten we iets aanpassen?’ Soms is de visie van ouders anders dan die van ons. Zij maken hun ideeën duidelijk vanuit de relatie met hun kind en wij doen dat vanuit professioneel oogpunt. Samen vinden we daar onze weg in. Verder snijden ouders zelf ook onderwerpen aan tijdens die evaluaties. Wat henzelf bezighoudt of hun kinderen. Want sommige bewoners kunnen hun wensen en behoeften goed aangeven, maar een aantal kan dat ook niet. Voor hen zijn hun ouders of verwanten daarin ontzettend belangrijk.’

Dick, wat heb jij nodig in de samenwerking met de JP?
‘Dat we erop kunnen vertrouwen dat we hetzelfde doel hebben. Want zoals Margje al zei: als ouder heb je ideeën, daar is ruimte voor nodig. Andersom moeten wij ons als ouders ook kunnen afvragen: werkt mijn idee überhaupt wel? Om dat uit te wisselen, heb je een basis van vertrouwen en dialoog nodig. In die wisselwerking is waardering ook belangrijk. Want natuurlijk trekken we aan de bel als er iets niet goed gaat, zo zit de mens in elkaar. En dat moet ook. Maar het is óók onze plicht om als ouders onze waardering uit te spreken, te laten blijken dat we blij zijn met de dingen die goed gaan.’ Margje: ‘Ja dat is ook zo. We hebben bijvoorbeeld net een heel fijn stamppotbuffet gehad, dat werd ons aangeboden door de ouders. Dat zijn waardevolle momenten. Het gebaar zelf, maar ook dat je elkaar even in een andere sfeer ontmoet.’ Dick: ‘Zulke momenten helpen bij cohesie. Net als dat we met een aantal ouders elk jaar de woonboerderij een voor- en najaarsbeurt geven. We worden een dagje ouder, maar de wil is aanwezig om ook op dat vlak een steentje bij te dragen. We moeten het echt samen blijven doen.’