Zoeken sluiten

Een boom planten verzin je niet

‘Kijk, dat is een perfecte plek voor een boom.’ Mario wijst op een stuk grond naast het gebouw van Erve ’t Leppink in Enschede. ‘Plek genoeg en over tien jaar heb je er geweldig veel schaduw van. Ja, dat is nog ver weg. Maar anders vraag je jezelf over tien jaar af: waarom hebben we toen niets geplant?’ 

Een boom voor later. Vol blad in de zomer dat voor schaduw en verkoeling zorgt én bladverliezend in de winter, voor zonlicht en warmte. Het is een voorbeeld van wat Mario Klasens ‘een kans’ noemt. Bij de JP houdt hij zich bezig met de vraag: hoe kan en wil de JP verduurzamen? Wat zijn kansen en wat zijn uitdagingen? En hoe betrekken we iedereen daarbij? Mario gaat het land in om die geluiden en ingrediënten op te halen om zo een visie te ontwikkelen. Herkenbaar voor iedereen, van en voor iedereen. 

Mogelijkheden
Vandaag is Mario bij Erve ’t Leppink in Enschede om daarover te vertellen. ‘Bewust’, vertelt hij. ‘Deze locatie is namelijk een perfecte metafoor voor welke kant we op willen. En dat is: denken in mogelijkheden. Hier kan ontzettend veel. Maar dat is voor een andere locatie weer anders.’ En dat is een uitdaging: zo’n 160 locaties van de JP zijn gevestigd in unieke panden waarvan het gros is gehuurd. Logisch, omdat de JP zelf – bewust – nauwelijks eigen vastgoed heeft. Mario: ‘Daardoor hebben we met ruim 30 verhuurders te maken. En die staan er allemaal anders in.’ Mario hoeft zich dus niet te vervelen. 

Hittestress
Terug naar Erve ’t Leppink. Want ook locatiecoördinatoren Ruth Harmelink en Monique de Booy zijn aangesloten. ‘De samenwerking met Mario ontstond eigenlijk uit nood’, vertelt Monique. Ze vervolgt: ‘Steeds vaker zagen we hittestress. Veel mensen die we ondersteunen, liggen veel of zitten in een rolstoel. Zij moeten hun warmte goed kwijt kunnen, dat is noodzakelijk. Een goede temperatuur is ontzettend belangrijk voor hun gezondheid. En die temperatuur is niet alleen belangrijk voor de mensen die we ondersteunen, maar ook voor begeleiders om hun werk goed te kunnen doen.’ 

Erve ’t Leppink in Enschede
Eigen airco’s

Mario vindt het dan ook heel begrijpelijk dat een aantal mensen dat ondersteuning krijgt, zelf besloot een airco in het appartement te installeren. ‘Als er snel iets nodig is, grijp je in. Tegelijkertijd staan airco’s onderaan de ladder van wat je wil. Het is niet per se een gezonde oplossing, ook niet voor het milieu. En dan de begeleider die van appartement naar appartement gaat, de kou in en uit. Dat doet ook iets met het ziekteverlof.’ 

Het laatste wat in je opkomt is om bomen te planten. Voor dat soort inzichten heb je elkaar nodig

Wat dan wel?
Verduurzaam het pand en klaar ben je, zou je denken. Maar de werkelijkheid is minder eenvoudig. Ruth legt uit: ‘Het is een ingewikkeld gebouw. We delen het erf met twee panden met een instelling voor ouderenzorg. Er is dus veel overleg nodig over de plannen. Daarbij gaat al het onderhoud in samenspraak met de verhuurder.’ En ondertussen moet er iets gebeuren. Daarom bekijken Ruth, Monique en Mario samen wat er wél kan om het binnenklimaat beheersbaar te houden. Zo liet de JP eerder al screens voor de ramen installeren. Mario: ‘Fantastisch, dat is echt de beste manier. ‘s Ochtends doe je ze tijdig omlaag, waarmee je de hitte buitenshuis houdt. Je moet dat alleen wel op tijd doen.’ Ruth: ‘Precies dat is lastig, niet iedereen die we ondersteunen begrijpt hoe dat werkt.’ Monique: ‘Hoe mooi als ze met één druk op de knop omhoog en omlaag kunnen? Tegelijkertijd wil je ook dat mensen zelf de regie erover houden. De opties onderzoeken we nu met de verhuurder.’ Ruth gaat verder: ‘Al hebben we screens, het vraagt ook om bewustwording bij onszelf en het meenemen van cliënten daarin. Het is óók gedrag.’ 

Ruth Harmelink, Mario Klasens en Monique de Booy – Huis in ’t Veld

Bewustwording
En daar stipt Ruth een belangrijk onderwerp aan: bewustwording. Monique: ‘Dat is breed: hoe werk je met screens, wanneer zet je een airco aan, hoe scheid je afval? Daarin kunnen we nog een slag maken. De gesprekken voeren we in het team gelukkig wel.’ Ruth: ‘En iedereen is daar ook anders in, hè. Dat is ook goed. De één scheidt thuis het afval wel, de ander niet. En mensen nemen die kennis en ervaring ook van thuis mee. Zoals over gezonde voeding, het achter je dichttrekken van deuren of gewoon eens wat vaker een warme trui dragen. Mooi om het ook op het werk daarover met elkaar te hebben.’ ‘Eerst het gesprek, daarna de vervolgstappen’, zegt Monique. ‘We zitten echt nog in een onderzoekende fase.’ 

Kleine stappen
Goed nieuws, want volgens Mario hoeven die vervolgstappen niet altijd ingrijpend te zijn. ‘We zeggen bij de JP: hoe doe je het thuis? Zelf maak ik thuis bijvoorbeeld soep van eten dat ik overhoud. Je kunt ook kliekjes invriezen en een kliekjesdag houden. Kleine dingen waaruit je winst behaalt. En kijk naar afval, over het scheiden ervan kun je afspraken maken.’ Nu gebeurt dat al bij Erve ’t Leppink en zijn ze zelfs trotse bezitter van een ‘klikopark’. Wel heeft dat volgens de coördinatoren doorlopend aandacht nodig. Ruth: ‘Als je dat goed wilt doen, neem je daarin de mensen mee die je ondersteunt. Ook zij hebben een huishouden en brengen afval weg. Daar ligt dus ook een ondersteuningsvraag. Niet alleen over afval trouwens, maar ook in de begeleiding bij het gebruik van de verwarming en wanneer je het raam openzet en wanneer niet.’ 

Kennis en handvatten
‘Om bewuster te worden, heb je kennis nodig’, vindt Monique. ‘Want duurzaamheid is zo’n breed begrip… waar begin je?’ Om locaties te inspireren en handvatten te geven, heeft Mario een aantal ideeën. Bijvoorbeeld een ‘keuzeladder’ die inzicht geeft in mogelijkheden. Daarop staan airco’s op de onderste trede. ‘Het liefst begin je in de natuur en plant je bomen of kies je voor een groendak. Supermooi, maar dat kan niet overal en een groendak is duur. Dus het moet ook realistisch zijn en passen bij de locatie. Daar kun je de ladder voor gebruiken.’ 

We moeten het samen gaan dragen

Om het gesprek tussen collega’s op gang te brengen, denkt hij ook aan een reeks flyers. Mario: ‘Bijvoorbeeld over afval. Van ‘heb ik dit product echt nodig’ tot ‘wat gebeurt er met mijn afval?’ Maar het geeft ook inspiratie. Zo’n kliekjesdag is daar een perfect voorbeeld van. De flyer kan er daarna ook voor andere thema’s zoals energieverbruik komen. Niet om te zeggen hoe het moet, maar bedoeld om het gesprek op gang te brengen. Ik zeg altijd: eerst bewustwording, dan het denken in kansen. Ruth: Mooi dat een thema zo gaat leven. Ik ben ervan overtuigd dat het daar begint: in het werk, in gesprek. Je moet het samen gaan dragen.  

Duurzaamheidsdenktank

Wat verstaat de JP onder duurzaamheid? En hoe geven we dat vorm? Om geluiden op te halen, startte er eind 2024 een ‘duurzaamheidsdenktank’. Hier denken begeleiders, locatieassistenten, coördinatoren, gedragskundigen en consulenten samen na over manieren om te verduurzamen. Dat de wens en noodzaak er is, is duidelijk. De ‘wat’ en ‘hoe’ heeft onderzoek nodig. Wordt vervolgd!