Professionaliteit

Van woorden naar werk 
Coördinerend begeleider Rebecca Hamersma en locatiecoördinator Anneloes Marsman maken deel uit van de werkgroep. “Bij professionaliteit kun je denken aan termen als ‘betrouwbaar’, ‘deskundig’ en ‘respectvol’”, zegt Anneloes. “Maar wat voor mij deskundig is, kan voor jou anders zijn.
We hebben bij de JP wel een Richtlijn Professioneel Handelen en vaste uitspraken zoals ‘werken vanuit de bedoeling’ of ‘hoe zou je het thuis doen?’ Dat geeft richting, maar wat betekent dat concreet? Voor mensen die langer bij de JP werken is dat meestal vanzelfsprekend. Je merkt dat vooral nieuwe collega’s graag iets willen ‘vastpakken’.” 

Gedragscode in de maak 
Met deze vragen ging de werkgroep aan de slag. Rebecca vertelt: “Gaandeweg ontdekten we dat een gedragscode meer houvast geeft dan een richtlijn. En die gedragscode wilden we zo actief en concreet mogelijk maken. Daarom geven we veel herkenbare situaties uit de praktijk. Bij iedere situatie formuleerden we vervolgens vijf tot tien hulpvragen. Die vragen kun je jezelf bij twijfel stellen. Of je stelt ze aan collega’s om dilemma’s bespreekbaar te maken. Met de gedragscode kun je verheldering brengen.”

Zo werkt het
De gedragscode is nog in ontwikkeling, maar hoe ziet dat er straks ongeveer uit? Rebecca legt dat uit aan de hand van één van de dilemma’s:

“Een begeleider rijdt iemand die hij ondersteunt bijvoorbeeld regelmatig naar een doktersafspraak. Daarbij gebruikt de begeleider zijn eigen auto. Maar is dat wel logisch en nodig? Zo niet, dan kun je collega’s daarmee in verlegenheid brengen als zij ervoor kiezen om dat niet te doen.”

Anneloes vervolgt: “Je kunt dan met de hulpvragen uit het document aan de slag. Je doet eerst een stap terug door het vervoer los te laten. Wat is de ondersteuningsvraag? Moet iemand van A naar B? En is dat onze taak? Misschien kunnen vrienden of familie iets betekenen, dat is nog een véél mooiere oplossing. Of vindt iemand de rit spannend en ondersteun je daarbij? Dat is het verschil. Prima als je alsnog besluit om te rijden. Het gaat erom dat je niet alles als vanzelfsprekend oplost, maar bewust handelt. De gedragscode verheldert dat.” 

Nog een voorbeeld
Een ander voorbeeld uit de gedragscode gaat over iemand die ondersteuning krijgt en die in verwachting is. Met goede bedoelingen zegt de begeleider: ‘Oh, maar ik heb veel babykleertjes thuis. Bij mij ligt het toch op zolder.’ 

Rebecca: “Het punt is dat daar meer bij komt kijken. Een eerste vraag is: creëert dit een afhankelijkheid in de ondersteuning? Want misschien verwacht iemand dat je in het vervolg altijd kleren meebrengt.  Of wat als iemand de kleertjes niet mooi vindt, maar zich verplicht voelt om ze aan te nemen? En wat als de buurvrouw óók een kindje krijgt, breng je dan ook babykleertjes voor haar mee? Ook hier geldt: misschien kan iemand uit het netwerk iets betekenen. Door het niet op te lossen, stimuleer je iemand om zélf naar alternatieven te zoeken. En om niet op de begeleider terug te vallen.” Anneloes knikt: “Dat is belangrijk. Wij zijn passanten in iemands leven, onze positie mag niet onbedoeld te belangrijk worden.” 

Waarom alleen regels niet werken 
Tot slot staan er naast dilemma’s óók vaste afspraken in de gedragscode. Rebecca: “Bijvoorbeeld dat iemand die jij ondersteunt niet in jouw privéleven komt. Of dat je geen spullen aanneemt. Dat doen we niet.”  
 
Zou het niet duidelijker zijn om alleen vaste regels te maken? Veel organisaties doen dat. Anneloes: “Alleen als het nodig is. Maar we zien altijd de mens als uitgangspunt. Met alleen vaste afspraken zouden we daaraan voorbijgaan. Zo kun je in het voorbeeld van het vervoersprobleem prima besluiten om alsnog je auto te gebruiken. Het gaat erom dat je niet alles als vanzelfsprekend oplost, maar dat je bewust handelt.” Rebecca vult aan: “En dat het gesprek erover op gang komt. Professioneel handelen doe je niet alleen in de ondersteuningsrelatie, maar ook tussen collega’s. We willen nieuwsgierig zijn naar elkaar: waarom doen we dit eigenlijk zo? En elkaar kunnen aanspreken én aangesproken kunnen worden. De gedragscode brengt daarin helderheid.”